Wirtschaftsindikatoren zijn de meetinstrumenten die laten zien hoe het gaat met een economie. Ze vertellen of een land groeit of krimpt, of mensen werk hebben en of prijzen stijgen. Zonder deze cijfers zouden beleidsmakers, bedrijven en gewone mensen nauwelijks weten in welke richting de economie beweegt. Elke dag worden er ergens ter wereld nieuwe gegevens gepubliceerd die iets zeggen over de toestand van een land. Het begrijpen van deze cijfers maakt nieuwsberichten over de economie een stuk duidelijker.
Wat economische kengetallen precies meten
Een economisch kengetal is een getal of percentage dat iets meetbaars weergeeft over de economie. Het bruto binnenlands product, ook wel bbp genoemd, is waarschijnlijk het bekendste voorbeeld. Het bbp telt alle goederen en diensten op die een land in een bepaalde periode produceert. Als dat getal stijgt, spreekt men van economische groei. Als het twee kwartalen op rij daalt, noemen economen dat een recessie. Naast het bbp zijn er nog tientallen andere maatstaven die elk een ander stukje van het grote plaatje belichten. Denk aan de werkloosheidscijfers, die aangeven hoeveel mensen zonder betaald werk zitten, of aan de inflatie, die laat zien hoeveel duurder het leven wordt. Samen geven deze getallen een gedetailleerd beeld van de economische werkelijkheid.
Drie grote groepen van economische indicatoren
Economen delen de verschillende meetwaarden gewoonlijk op in drie groepen: voorlopende, gelijktijdige en naijlende indicatoren. Voorlopende indicatoren bewegen vóór de economie verandert. Een goed voorbeeld is het aantal bouwvergunningen dat wordt afgegeven. Als dat aantal stijgt, duidt dat erop dat er straks meer gebouwd wordt, wat betekent dat de economie waarschijnlijk aantrekt. Gelijktijdige indicatoren veranderen op hetzelfde moment als de economie zelf. De industriële productie valt in deze categorie. Naijlende indicatoren laten pas achteraf zien wat er is gebeurd. De werkloosheidscijfers horen hier vaak bij, omdat bedrijven pas mensen ontslaan als de moeilijkheden al een tijdje gaande zijn. Door alle drie de groepen te bekijken, krijgen analisten een volledig beeld van waar de economie vandaan komt en waar ze naartoe gaat.
Hoe landen deze cijfers verzamelen en publiceren
Statistische bureaus spelen een grote rol bij het verzamelen van economische gegevens. In Duitsland doet het Statistisches Bundesamt dit werk, in Oostenrijk werken de Österreichische Nationalbank en instituten zoals het WIFO samen om prognoses en meetresultaten te publiceren. Ze verzamelen gegevens via enquêtes onder bedrijven, belastinggegevens, importcijfers en registerdata van de overheid. Daarna worden de ruwe gegevens bewerkt zodat ze vergelijkbaar zijn met vorige periodes. Het publiceren van betrouwbare en tijdige cijfers is belangrijk, want zowel overheden als investeerders nemen beslissingen op basis van deze informatie. Een fout in de statistieken kan leiden tot verkeerde beleidskeuzes, dus de methodes worden voortdurend gecontroleerd en verbeterd.
Waarom gewone mensen baat hebben bij inzicht in economische data
Veel mensen denken dat economische statistieken alleen interessant zijn voor bankiers of politici, maar dat klopt niet. Als de inflatie hoog is, betekent dat concreet dat boodschappen, energie en huur duurder worden. Als de werkloosheid stijgt, wordt het voor mensen moeilijker om een nieuwe baan te vinden. En als het bbp krimpt, kan dat betekenen dat bedrijven minder investeren en minder mensen aannemen. Door te begrijpen wat bepaalde groeicijfers of prijsindices betekenen, kun je beter inschatten wat er in de toekomst mogelijk op je afkomt. Het is geen garantie, want economische voorspellingen zijn zelden perfect, maar kennis van de basisindicatoren helpt wel om nieuws over de economie beter te begrijpen en er bewuster mee om te gaan.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een voorlopende en een naijlende indicator?
Een voorlopende indicator verandert voordat de economie een nieuwe richting inslaat. Hij geeft als het ware een voorproefje van wat er komen gaat. Een naijlende indicator verandert pas nadat de economische ontwikkeling al heeft plaatsgevonden. Werkloosheidscijfers zijn een klassiek voorbeeld van een naijlende indicator, omdat bedrijven hun personeelsbeslissingen pas aanpassen als een verandering in de economie al enige tijd gaande is.
Hoe vaak worden economische indicatoren bijgewerkt?
De meeste economische indicatoren worden maandelijks of per kwartaal gepubliceerd. Bbp-cijfers verschijnen meestal elk kwartaal, terwijl werkloosheidscijfers en inflatiedata doorgaans maandelijks worden vrijgegeven. Sommige indicatoren, zoals bepaalde vertrouwensenquêtes onder ondernemers, worden ook maandelijks of zelfs wekelijks gepubliceerd.
Kunnen economische indicatoren ook verkeerde signalen geven?
Ja, economische indicatoren kunnen soms een misleidend beeld geven. Een indicator bekijkt slechts één aspect van de economie en houdt geen rekening met alle andere factoren. Bovendien worden cijfers regelmatig herzien nadat meer gegevens beschikbaar zijn. Dat betekent dat een eerste publicatie nog niet het volledige beeld geeft. Economen kijken daarom altijd naar meerdere indicatoren tegelijk om een betrouwbaarder oordeel te kunnen vellen.
Welke indicator geeft het beste beeld van de koopkracht van mensen?
Voor de koopkracht van gewone huishoudens kijken economen vooral naar de reële loongroei en de inflatie. De reële loongroei is het verschil tussen de stijging van lonen en de stijging van prijzen. Als lonen sneller stijgen dan prijzen, neemt de koopkracht toe. Als prijzen harder stijgen dan lonen, gaan mensen er in hun portemonnee op achteruit. De consumentenprijsindex is hierbij een veelgebruikte maatstaf voor de prijsontwikkeling.
