Televisie is al tientallen jaren een vast onderdeel van het dagelijks leven in Nederland. Bijna ieder huishouden heeft er een, en toch is de manier waarop mensen tv kijken de afgelopen jaren enorm veranderd. Waar je vroeger gebonden was aan een vaste uitzendtijd, bepaal je nu zelf wanneer je iets kijkt. Die vrijheid heeft de kijkervaring volledig anders gemaakt, voor jong en oud.
De geschiedenis van de tv in Nederland
De eerste officiële tv-uitzending in Nederland vond plaats op 2 oktober 1951. In het begin had slechts een kleine groep mensen een ontvanger thuis. Dat veranderde snel: in de jaren zestig werd het toestel een vast meubel in de huiskamer. Families verzamelden zich ’s avonds voor één scherm om samen naar het nieuws of een show te kijken. Er was maar één of twee zenders, dus de keuze was beperkt. Dat maakte televisiekijken ook een gedeeld moment. Iedereen zag hetzelfde programma en kon er de volgende dag op school of op het werk over praten.
Van antenne naar streamingdienst
Lange tijd was een antenne of een kabelaansluiting nodig om iets te kunnen ontvangen. In de jaren negentig kwamen er meer zenders bij, en ook commerciële omroepen zoals RTL en SBS kregen een vaste plek in de woonkamer. Daarna volgde digitale televisie, waarmee het aanbod nog groter werd. De echte omslag kwam met internet. Diensten zoals Netflix, Videoland en Disney+ maakten het mogelijk om series en films op elk moment te bekijken, zonder reclame en zonder vaste tijdschema. Het lineair kijken, waarbij je afstemt op een zender en volgt wat er op dat moment is, verloor terrein. Vooral jongeren kozen steeds vaker voor on demand: zelf kiezen wat je kijkt en wanneer.
Wat mensen nog steeds op de buis volgen
Ondanks het grote aanbod aan streamingdiensten blijft live televisie populair voor bepaalde momenten. Grote sportevenementen zoals de Olympische Spelen of het EK voetbal trekken nog steeds miljoenen kijkers naar de buis. Ook het journaal en talkshows als Op1 of RTL Late Night hebben een trouw publiek dat gewend is om op een vaste tijd in te schakelen. Daarnaast zijn Nederlandse programma’s zoals Wie is de Mol? en goede doelen shows als 3FM Serious Request momenten waarop het land samenkomt voor één scherm. Die gezamenlijke beleving is iets wat een streamingplatform moeilijk kan bieden, simpelweg omdat het aanbod daar verspreid en persoonlijk is.
Hoe het kijkgedrag blijft veranderen
Steeds meer mensen kijken via een laptop, tablet of telefoon. Het grote scherm aan de muur concurreert daardoor met het kleine scherm in de hand. Toch investeren veel huishoudens nog steeds in een groot beeldscherm met goede geluidskwaliteit, juist om films en series zo goed mogelijk te beleven. Fabrikanten spelen hierop in met schermen die steeds scherper zijn, van HD naar 4K en inmiddels ook 8K. Smart tvs bieden direct toegang tot streamingapps, zodat het onderscheid tussen een gewone zender en een streamingdienst steeds kleiner wordt. Het toestel zelf blijft dus relevant, ook als de manier van kijken verandert. Wat vaststaat is dat het medium zich steeds blijft aanpassen aan wat mensen willen, en dat mensen bereid blijven om daarin mee te gaan.
Veelgestelde vragen
Hoeveel uur televisie kijken Nederlanders gemiddeld per dag?
Nederlanders kijken gemiddeld ongeveer twee tot drie uur per dag naar tv, al verschilt dit sterk per leeftijdsgroep. Ouderen kijken gemiddeld meer dan jongeren, die vaker kiezen voor online video.
Wat is het verschil tussen lineair kijken en on demand kijken?
Bij lineair kijken stem je af op een zender en volg je het programma dat op dat moment wordt uitgezonden. Bij on demand kijken kies je zelf een programma en start je het op het moment dat jij wilt, via een app of platform.
Hebben kinderen andere kijkgewoonten dan volwassenen?
Kinderen kijken vaker via tablets of telefoons en maken meer gebruik van platforms zoals YouTube of streamingdiensten met kinderprogrammering. Ze kijken minder naar traditionele zenders dan volwassenen en ouderen.
Is live televisie nog relevant nu er zoveel streamingdiensten zijn?
Live televisie blijft relevant, vooral voor nieuws, sportevenementen en grote shows die je als eerste wilt zien. Die directe, gedeelde beleving is iets wat streamingplatforms niet op dezelfde manier bieden.
